فاصله نسل‌ها محور اصلی روایت «کافه سلطان» است/ رزاق کریمی: دقیقه ۹۰ به فجر رسیدیم، اما ارزشش را داشت

مرتضی رزاق‌کریمی، تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کافه سلطان»، از آثار حاضر در بخش سودای سیمرغ چهل‌وچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، درباره شکل‌گیری این پروژه گفت: ایده اولیه فیلم متعلق به آقا مصطفی برادرم است. نویسنده فیلم این قصه را ارائه داد و ما بعد از بررسی، به این نتیجه رسیدیم که می‌توانیم به آن اعتماد کنیم. من پیش از این هم تجربه همکاری‌های موفقی با مصطفی داشتم؛ از جمله فیلم سینمایی حس پنهان که تجربه خوبی برای هر دوی ما بود.

او افزود: بعد از «حس پنهان»، دو فیلم بلند داستانی دیگر هم با هم کار کردیم که بنا بود سینمایی باشند، اما به دلایلی در آن مقطع شرایط اکران سینمایی فراهم نشد و در قالب تله‌فیلم ساخته شدند. یکی از آن‌ها فیلم «تلفن» بود که فیلمنامه‌اش را آقای دکتر محمود اربابی نوشته بودند و مصطفی کارگردانی آن را برعهده داشت. فیلم با وجود اینکه سینمایی نشد، از نظر کیفی اثر قابل توجهی بود و بازیگران شناخته‌شده‌ای مثل علیرضا شجاع نوری، شقایق فراهانی و هومن کیایی در آن حضور داشتند.

رزاق‌کریمی ادامه داد: فیلم بعدی «مرگ در می‌زند» بود که فیلمنامه‌اش را سروش صحت نوشته بودند و در سال ۱۳۹۲ بارها از تلویزیون پخش شد. این اثر یک فیلم مفهوم‌گرا با ساختار طنز موقعیت بود و مخاطبان زیادی هم پیدا کرد. بعد از آن، به دلیل مسئولیت‌هایی که در حوزه‌های صنفی و همچنین در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی داشتم، مدتی از تهیه‌کنندگی فاصله گرفتم و عملاً فیلمی تهیه نکردم.

او درباره بازگشتش به تهیه‌کنندگی توضیح داد: حدود پنج سال است که دوباره فعالیت حرفه‌ای‌ام را به عنوان تهیه‌کننده شروع کرده‌ام، اما در این مدت قصه‌ای پیدا نمی‌شد که هم من و هم کارگردان روی آن به اتفاق نظر برسیم. بعضی متن‌ها مورد علاقه من بود و ایشان نه، یا برعکس. «کافه سلطان» بعد از حدود ۱۲ سال اولین متنی بود که هر دوی ما یعنی من و مصطفی به آن علاقه‌مند شدیم و همین باعث شد کار را شروع کنیم. قصه برایمان جذابیت‌های لازم را داشت و انگیزه اصلی شکل‌گیری پروژه همین بود.

تهیه‌کننده «کافه سلطان» درباره ویژگی‌های محتوایی فیلم گفت: من شخصاً به موضوعات خانوادگی و مسائل روانشناختی علاقه دارم. البته «کافه سلطان» یک فیلم سایکودرام یا روانشناسانه به معنای کلاسیک نیست، اما درام خانوادگی در آن بسیار پررنگ است. مسئله فاصله نسل‌ها و تفاوت نگاه میان نسل جوان و نسل‌های پیشین برای من جذاب بود. هیچ‌کدام از این نگاه‌ها لزوماً غلط نیستند؛ هر کدام منطق و پشتوانه فکری خودشان را دارند، اما این تفاوت دیدگاه‌ها در «کافه سلطان» به چالش کشیده می‌شود.

او افزود: داستان فیلم در بستر یک جنگ ۱۲روزه روایت می‌شود؛ جنگی که به‌عنوان یک عامل بیرونی، تلنگری به یک خانواده می‌زند و روابط میان اعضای آن را دستخوش تغییر می‌کند. در واقع، فیلم تلاش می‌کند انتظارات نسل جوان و چالش‌های درون خانواده‌ها را به تصویر بکشد.

رزاق‌کریمی درباره وضعیت تولید و تأمین مالی فیلم توضیح داد: «کافه سلطان» به‌صورت مستقل ساخته شده است. بنیاد سینمایی فارابی بخشی از بودجه را تأمین کرد، اما حدود دو سوم سرمایه‌گذاری توسط خودمان انجام شد. حتی اگر حمایت بنیاد هم نبود، به دلیل علاقه‌ای که به قصه داشتیم، کار را شروع می‌کردیم. تا این مرحله توانستیم فیلم را آماده کنیم و امیدواریم در ادامه، چه از طریق حمایت‌های جدید و چه از مسیر فروش، شرایط بهتری فراهم شود.

او در پاسخ به این پرسش که آیا فیلم در گیشه موفق خواهد بود، گفت: قطعاً نمی‌توان انتظار موفقیت یک فیلم کمدی پرفروش را داشت، اما در ژانر درام اجتماعی و ملودرام خانوادگی، «کافه سلطان» پتانسیل جذب مخاطب را دارد؛ هم به دلیل قصه و ساختار دراماتیک و هم به خاطر ترکیب بازیگران. حضور هنرمندانی از نسل پیشکسوت مثل آزیتا حاجیان، محمدرضا شریفی‌نیا و سیاوش طهمورث، در کنار بازیگران جوان و بااستعدادی مثل سجاد بابایی، مریم مؤمن، شیوا مکینیان و محمدرضا صولتی، می‌تواند برای مخاطب جذاب باشد.

رزاق‌کریمی درباره حضور فیلم در جشنواره فجر گفت: تلاش زیادی کردیم که فیلم به جشنواره فجر برسد. واقعاً می‌توانم بگویم در دقیقه ۹۰ به فجر رسیدیم. نسخه اولیه را زودتر تحویل داده بودیم، اما نسخه نهایی را در آخرین روز ارائه کردیم. جشنواره فجر فرصت مهمی برای دیده شدن آثار سینمای ایران است و تقریباً همه فیلم‌ها برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند.

او درباره حال‌وهوای جشنواره امسال افزود: امسال تنوع ژانر و موضوع در جشنواره بسیار چشمگیر است. تا الان چند فیلم دیده‌ام و واقعاً همه‌شان برایم جذاب بوده‌اند. این اتفاق در بعضی سال‌ها کمتر می‌افتد، اما امسال احساس می‌کنم سینمای ایران رشد قابل توجهی داشته است. حدود یک‌سوم فیلم‌ها هم آثار فیلم‌اولی‌ها هستند که این موضوع بسیار امیدوارکننده است.

این تهیه‌کننده در پایان درباره فعالیت‌های مستند خود گفت: من سال‌هاست ارتباط نزدیکی با فیلم‌سازان مستند و فیلم کوتاه دارم و بخش عمده‌ای از کارنامه تهیه‌کنندگی‌ام به مستند اختصاص دارد. سیمرغ فجر و جوایزی که دریافت کرده‌ام، از جمله نشان عالی خورشید، بیشتر بابت مجموعه فعالیت‌هایم در حوزه سینمای مستند، تولید، فعالیت‌های فرهنگی و صنفی بوده است، نه صرفاً یک فیلم خاص. خوشحالم اگر این مسیر به اتفاقات مثبت بیشتری در جشنواره‌ها منجر شود.